Artikelen

De samenhang tussen ‘relatie’ en leren in organisaties

Een organisatie kan worden gezien als een systeem waarbinnen werknemers een plek zoeken waar ze onderdeel van willen zijn.
Een uitdaging van het systeem is dan ook de leden de uitnodiging en uitdaging te bieden hier actief aan bij te dragen.

Veelal vindt deze ontwikkeling van werkend leren plaats op de snijlijn tussen weten en niet-weten, kunnen en niet-kunnen. Het systeem heeft dus de permissie om als lerende structuur onderweg te mogen zijn. Dit vraagt acceptatie van het nog niet weten en kunnen en de openheid nieuwe informatie toe te durven voegen aan jezelf, de ander en de organisatie.

In een leerproces wordt soms meer energie erin gestoken het nieuwe en de daarmee samenhangende vermeende problemen te vermijden.
Veranderingen door werkend leren kunnen het begin van een conflict bevatten door nieuwe inzichten die gepaard gaan met ontwikkeling.

Het open deuren beleid was al jaren een feit. Toch kwam het maar niet van de grond. Een veel gehoorde eerste reactie was ‘straks!’, ‘nu even niet’, volgens de medewerkers. Binnenkomen was ondanks de open deur niet zo gemakkelijk als gedacht!
Steeds vaker gingen medewerkers het zelf of onderling maar oplossen en het contact met de leidinggevenden werd minder.

Totdat de afdeling vastliep in een verwarring rond de verschillen in werkprocedures. Na een goed werkoverleg kreeg de deur weer haar oorspronkelijke functie terug; een krachtig signaal.
Dicht betekent niet storen, halfopen is voor urgente vragen en open staat voor “je mag binnenlopen zonder kloppen”.

De constante uitnodiging tot leren tussen leidinggevenden en medewerkers kwam tot zijn recht binnen een kader.

 

De kwaliteit van de relatie laat zich volgens Eric Berne aflezen in de manier waarop mensen elkaar ontmoeten.
Deze houding heeft hij geformuleerd als: Ik ben Oké, jij bent Oké. In deze houding zijn we respectvol en hebben een nieuwsgierige interesse naar de ander.

Werkend leren gericht op het behoud van relatie biedt die mogelijkheid om van leervragen waardevolle en contactrijke ontmoetingen te maken.

Erskine (1996) noemt drie stappen voor een contactrijke leer–werk relatie:

  1. Doorvragen
  2. Aansluiten (ingaan op antwoord, verantwoordelijkheid nemen voor de relatie en een respectvolle houding aan te nemen)
  3. Integreren

In het werkend leren, dat ontstaat binnen deze context, stimuleer je als leidinggevende het aannemen van verschillende inzichten, het leren van handelingen en het ontwikkelen in weten en kunnen.

Als leidinggevende faciliteer je deze te bieden leerprocessen.

 

Leer meer over leren in een organisatie in onze training:

Tussen leidinggeven en werkrelatie.

(auteur: Bart van de Wauw)

Pauzes nemen? Uitstellen kan altijd nodig!

 

In de management klassieker; “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap” vertelt Covey het volgende verhaal:

“Een man loopt door het bos en ziet een houthakker, die zich helemaal in het zweet heeft gewerkt om een boom om te zagen. De man vraagt aan de houthakker wat hij aan het doen is. “Ik moet deze boom voor vanavond omzagen!”, antwoord de houthakker. De man zegt: “Maar die zaag is helemaal bot! Neem even pauze om hem aan te scherpen, dan ben je sneller klaar.” “Nee”, antwoord de houthakker “Ik heb geen tijd om hem aan te scherpen: die boom moet vandaag nog om!”

Pauzes worden vaak niet gezien als vanzelfsprekend, noodzakelijk of zinvol. Ze zijn in werkprocessen vaak kort of worden gebruikt om snel wat werk af te krijgen.

Een bijna typisch motto tijdens het werken lijkt te zijn: ‘Als je sneller werkt, ben je eerder klaar!”

Waardoor nemen we weinig of geen pauzes? Een aspect zijn persoonlijke attitudes en overtuigingen, door pauzes bijvoorbeeld te zien als een verstoring of juist een hulpmiddel.Daarnaast spelen externe omstandigheden een rol: bijvoorbeeld de agenda die wordt gevuld met ad-hoc taken.Wanneer we denken dat we productiever zijn zonder pauzes en onze innerlijke drijfveer ‘doorgaan” is, lopen we het risico dat we te weinig tijd voor herstel nemen. De arbeids- en organisatiepsycholoog Kalles stelt: “Alleen in topsport weet elke trainer precies dat een gebrek aan regeneratie de prestaties verzwakt”.Hiermee kunnen we stellen dat het evenwicht tussen spanning en ontspanning afhangt van hoe goed we deze afwisselen of verenigen.

Er zijn drie natuurlijke drijfveren die hier invloed op uitoefenen:

1. De drijfveer om te overleven: “mijn werk moet af anders verlies ik mijn baan!”
2. De drijfveer tot creativiteit: “als ik doorwerk in de pauzes win ik tijd! “.
3. De drijfveer om te rusten: “tijdens rustpauzes krijg ik soms onverwachte ingevingen”.

Stress en inspanning zullen deel blijven uitmaken van ons leven. We zijn zowel fysiek als mentaal toegerust om met stress om te gaan. Onze lichaamsfuncties passen zich aan op “actie” als we reageren op een uitdaging. Daarna is het echter tijd om de lichaamsfuncties weer te normaliseren (hartslag, ademhaling, spieren, spijsvertering, denken) en te regenereren; om opnieuw kracht op te doen voor nieuwe taken. Als stresssituaties elkaar echter zo nauw opvolgen dat er tussendoor geen regeneratie mogelijk is, blijft het – niet herstelde – organisme “opgestart”. Een dergelijk gebruik van fysieke bronnen overbelast het organisme op de lange termijn.

Het jezelf ‘uitputten” kent dus patronen van het onvoldoende voorzien van de elementaire fysieke en psychologische behoeften op basis van de drie drijfveren.

Pauzes creëren ritme en structuur. Ze bieden tijd en ruimte om in elementaire basisbehoeften te voorzien. Pauzes geven de hersenen de kans om los te laten of de onophoudelijke overvloed aan indrukken te sorteren en te verwerken (Stuck 2012).

Een aardig beeld van hoe om te gaan met pauzes wordt weergegeven door de twee volgende uitspraken die elkaar aanvullen qua timemanagement.

Als eerste beantwoordde Von Hirschhausen (een drukbezette komiek) de vraag: ‘Wanneer moet je ontspannen?”  met: ‘Als je er geen tijd voor hebt! “

Het tweede is het Japanse spreekwoord ‘Naast de hoge kunst om dingen te doen, is er ook de kunst om dingen niet te doen.”

Het erkennen van je behoefte aan pauze kan je helpen deze regeneratietijd optimaler te benutten. Belangrijk is om tijd te nemen voor pauzes en deze ook te verdedigen met:

‘Ik heb pauze nodig om me weer op te laden en deze tijd is goed geïnvesteerd!”.

 

Leer meer over omgaan met tijd in onze training:

Time management – Uitstellen kan altijd nog!

(auteur: Bart van de Wauw)